CEZA HUKUKU, İCRA HUKUKU
Giriş
Covid-19 pandemisi sürecinde, ceza infaz kurumlarındaki yoğunluğun azaltılması ve hükümlülerin sağlığının korunması amacıyla 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’a eklenen Geçici Madde 10 uyarınca, açık ceza infaz kurumlarında bulunan veya bu kurumlara ayrılmaya hak kazanan hükümlülere Covid-19 izni verilmesi uygulamasına gidilmiştir. Ancak bu uygulama, 31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla sona erdirilmiştir. Bu tarihin hemen öncesinde, 15 Temmuz 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7456 sayılı Kanun ile infaz sisteminde önemli değişiklikler yapılmış ve bazı hükümlüler için yeni denetimli serbestlik imkanları getirilmiştir.
Yasal Dayanak: 7456 Sayılı Kanun ile Getirilen Değişiklikler
Kamuoyunda “infaz düzenlemesi” veya “af yasası” olarak bilinen düzenleme, 7456 sayılı “6/2/2023 Tarihinde Meydana Gelen Depremlerin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpların Telafisi İçin Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi İhdası ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” içerisinde yer almaktadır. Bu kanun ile 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un Geçici 10. Maddesi’nde değişiklikler yapılmıştır.
Yapılan düzenleme ile Covid-19 izninde bulunan ve belirli şartları taşıyan hükümlülerin, kalan cezalarını denetimli serbestlik altında infaz etmelerine olanak tanınmıştır. Bu düzenleme, bir genel af niteliği taşımamakta, yalnızca infaz rejiminde bir değişiklik öngörmektedir. Düzenlemenin temel amacı, ceza infaz kurumlarına geri dönüşlerde yaşanabilecek yoğunluğu yönetmek ve belirli suçlardan hüküm giymiş kişilerin topluma yeniden entegrasyonunu kolaylaştırmaktır.
Düzenlemeden Kimler Yararlanabilmektedir?
Yeni düzenlemeden yararlanma koşulları, hükümlünün Covid-19 izninde olup olmadığına ve suçun niteliğine göre farklılık göstermektedir. 31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla Covid-19 izninde bulunan ve aşağıda belirtilen şartları taşıyan hükümlülerin ceza infaz kurumlarına geri dönmelerine gerek kalmaksızın, kalan cezalarının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz edilmesine karar verilmiştir.
- Hükümlünün 31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla Covid-19 izninde olması gerekmektedir.
- Hükümlünün, denetimli serbestliğe ayrılmasına ilişkin diğer yasal şartları (açık ceza infaz kurumuna ayrılma gibi) taşıması gerekmektedir.
- Hükümlünün cezasının infaz edildiği suçun, kanunda belirtilen istisnai suçlar arasında yer almaması gerekmektedir.
Bu düzenleme uyarınca, belirli suçlar hariç olmak üzere, 31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla Covid-19 izninde bulunan ve kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmaya hak kazanan hükümlülerin, kalan ceza süreleri ne kadar olursa olsun, denetimli serbestliğe ayrılmalarına imkan tanınmıştır. Ayrıca, haklarında denetimli serbestlik kararı verilmiş olan hükümlülerin, kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla izinli sayılmalarına karar verilmiştir.
Denetimli Serbestlik Sürelerinde Yapılan Değişiklik
Düzenlemenin en önemli noktalarından biri, denetimli serbestlikten yararlanma koşullarında yapılan değişikliktir. Normal şartlarda, hükümlülerin denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için cezalarının belirli bir kısmını ceza infaz kurumunda “iyi halli” olarak geçirmeleri ve kalan ceza sürelerinin 1 yıl veya daha az olması gerekmektedir. Ancak 7456 sayılı Kanun ile yapılan geçici düzenlemede, açık ceza infaz kurumunda bulunan veya bu kuruma ayrılma hakkı kazanan hükümlüler için denetimli serbestliğe ayrılma süresi, koşullu salıverilme tarihlerine “üç yıl” veya daha az süre kalması şeklinde yeniden belirlenmiştir. Bu hüküm, Covid-19 iznindeki hükümlüler için uygulanmıştır.
Düzenlemenin Kapsamı Dışında Bırakılan Suçlar
7456 sayılı Kanun ile yapılan infaz düzenlemesi, tüm suçları kapsamamaktadır. Kanun metninde, bu düzenlemeden yararlanamayacak olan suçlar açıkça sayılmıştır. Bu suçlardan hüküm giyenler, Covid-19 izinlerinin bitiminde ceza infaz kurumlarına geri dönmek zorunda kalmışlardır. Düzenleme kapsamı dışında tutulan başlıca suçlar şunlardır:
- Kasten öldürme suçları (TCK md. 81, 82, 83)
- Üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenen kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçları
- İşkence suçu (TCK md. 94, 95) ve eziyet suçu (TCK md. 96)
- Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (TCK md. 102, 103, 104, 105)
- Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (TCK md. 132, 133, 134, 135, 136, 137, 138)
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK md. 188)
- Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar
Yukarıda belirtilen suçlardan mahkum olan hükümlüler, bu infaz düzenlemesinden yararlanamamış ve izin bitiminde kurumlarına dönmüşlerdir.
Sonuç ve Değerlendirme
15 Temmuz 2023 tarihinde yürürlüğe giren 7456 sayılı Kanun, Covid-19 izninde bulunan hükümlülerin hukuki durumunu yeniden şekillendirmiştir. Bu düzenleme ile ceza infaz sisteminde önemli bir geçici değişiklik yapılmış, belirli suçlardan hüküm giymiş kişilerin kalan cezalarını denetimli serbestlik altında tamamlamalarına olanak sağlanmıştır. Ancak, toplum vicdanını yaralayan ağır suçların bu düzenlemenin kapsamı dışında bırakılmasına özen gösterilmiştir. Hükümlülerin veya yakınlarının, kendi hukuki durumlarının bu düzenleme kapsamında olup olmadığını netleştirmeleri için bir avukattan hukuki destek almaları önem arz etmektedir.
Yasal Uyarı: Bu makale, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her somut olay, kendi özel koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Yasal haklarınız ve seçenekleriniz hakkında detaylı bilgi almak için profesyonel hukuki danışmanlık hizmeti almanız tavsiye edilir. İnfaz hukuku ve denetimli serbestlik ile ilgili spesifik sorularınız için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.