AİLE HUKUKU, GENEL HUKUK
Giriş
Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenmiş olan anlaşmalı boşanma, evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması kaydıyla, eşlerin ortak iradeleri doğrultusunda evliliği sonlandırmaları usulüdür. Çekişmeli boşanma davalarına kıyasla daha kısa sürede sonuçlanan bu dava türü, kanunda öngörülen belirli şartların varlığı halinde kabul edilmektedir. Bu çalışmada, anlaşmalı boşanmanın hukuki şartları, sürecin işleyişi ve davanın tek celsede sonuçlanma olasılığı detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Anlaşmalı Boşanmanın Hukuki Şartları
Anlaşmalı boşanma davasının ikame edilebilmesi ve mahkeme tarafından boşanma kararı verilebilmesi için birtakım yasal şartların kümülatif olarak gerçekleşmiş olması aranmaktadır. Bu şartlar şu şekilde sıralanabilir:
- Evlilik Birliğinin En Az Bir Yıl Sürmüş Olması: Kanun koyucu tarafından, evlilik müessesesinin korunması ve fevri kararların engellenmesi amacıyla en az bir yıllık evlilik süresi şart koşulmuştur. Resmi nikah tarihinden itibaren bir yıllık süre dolmadan anlaşmalı boşanma davası açılamaz. Sürenin tespiti mahkemece resen (kendiliğinden) yapılır.
- Eşlerin Mahkemeye Birlikte Başvurması veya Bir Eşin Davasını Diğerinin Kabul Etmesi: Süreç, tarafların ortak bir dilekçe ile mahkemeye başvurmasıyla başlatılabileceği gibi, eşlerden birinin açtığı boşanma davasının diğer eş tarafından duruşmada kabul edilmesi şeklinde de yürütülebilir.
- Tarafların Hâkim Tarafından Bizzat Dinlenmesi: Anlaşmalı boşanma davalarında en önemli usul kurallarından biri tarafların duruşmada bizzat hazır bulunmasıdır. Tarafların vekilleri (avukatları) bulunsa dahi, serbest iradelerinin tespiti amacıyla hâkim tarafından bizzat dinlenilmeleri zorunlu kılınmıştır.
- Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Hâkim Tarafından Uygun Bulunması: Boşanmanın mali sonuçları ile varsa çocukların durumu hakkında taraflarca hazırlanan protokolün mahkeme hâkimi tarafından onaylanması gerekmektedir. Protokolde yer alan velayet, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat gibi hususlar kamu düzenine ve çocukların üstün yararına aykırı olmamalıdır. Hâkim, gerekli gördüğü durumlarda protokolde değişiklik yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi halinde boşanmaya karar verilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Kapsamı
Protokol, davanın temelini oluşturan en kritik belgedir. İleride yeni bir hukuki uyuşmazlığın doğmaması adına, protokol içeriğinin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak açıklıkta düzenlenmesi gerekmektedir. Protokolde yer alması gereken asgari unsurlar şunlardır:
- Velayet ve Kişisel İlişki Tesisi: Ergin olmayan müşterek çocukların velayetinin hangi tarafa verileceği ve velayeti alamayan eş ile çocuk arasında kurulacak şahsi münasebetin gün ve saatleri net olarak yazılmalıdır.
- Nafaka Yükümlülükleri: Çocuk için ödenecek iştirak nafakası ile boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş lehine takdir edilecek yoksulluk nafakasının miktarı ve her yıl yapılacak artış oranı (ÜFE vb.) belirtilmelidir.
- Maddi ve Manevi Tazminat: Tarafların birbirlerinden talep ettikleri tazminat tutarları veya karşılıklı olarak tazminat taleplerinden feragat ettikleri hususu açıkça protokole eklenmelidir.
- Mal Rejiminin Tasfiyesi: Evlilik birliği içinde edinilen taşınır ve taşınmaz malların, araçların, banka hesaplarındaki birikimlerin ve borçların ne şekilde paylaşıldığı somut olarak gösterilmelidir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Tek Celsede Biter mi?
Uygulamada en çok merak edilen hususlardan biri davanın süresidir. Anlaşmalı boşanma davaları, usulüne uygun ve eksiksiz hazırlanmış bir protokol ile ikame edildiği takdirde genellikle ilk duruşmada, yani tek celsede karara bağlanmaktadır. Ancak davanın tek celsede sonuçlanması birtakım usul şartlarına bağlıdır:
- Dava dilekçesi ve protokolün hukuki eksiksizlik taşıması,
- Duruşma gününde her iki eşin de mahkeme salonunda hazır bulunarak boşanma iradelerini hâkim huzurunda sözlü olarak onaylamaları,
- Tebligat işlemlerinin hızlı ve usulüne uygun olarak tamamlanmış olması.
Bu şartların sağlanması durumunda mahkemece boşanma kararı verilmektedir. Ancak verilen bu kararın kesinleşmesi için gerekçeli kararın yazılması, taraflara tebliğ edilmesi ve yasal istinaf süresinin (iki hafta) geçmesi ya da tarafların karşılıklı olarak istinaf kanun yolundan feragat dilekçesi sunması gerekmektedir. Feragat dilekçelerinin sunulmasıyla birlikte karar kesinleştirilir ve nüfus müdürlüğüne tescil işlemi gerçekleştirilir.
Sürecin Hukuki Değerlendirmesi ve Profesyonel Destek
Anlaşmalı boşanma, çekişmeli sürece göre daha hızlı sonuçlansa da içerisinde barındırdığı mali ve velayete ilişkin yükümlülükler nedeniyle telafisi imkansız hak kayıplarına yol açabilmektedir. Hak kayıplarının önüne geçilmesi, protokolün gelecekteki olası uyuşmazlıkları engelleyecek nitelikte hukuki terimlerle hazırlanması ile mümkündür. Bu nedenle sürecin uzman bir hukukçu denetiminde yürütülmesi tavsiye edilmektedir.
Yasal Uyarı
Yasal Uyarı: Bu internet sitesinde yer alan tüm yazılı içerikler, bilgilendirme amaçlı olup hukuki mütalaa veya profesyonel hukuki danışmanlık hizmeti yerine geçmez. Somut olayların hukuki detayları farklılık gösterebileceğinden, doğrudan işlem tesis edilmeden önce uzman bir hukukçudan destek alınması önerilir.
Yaşanılan hukuki uyuşmazlıklarda profesyonel yardım almak ve süreç takibini gerçekleştirmek adına tarafımızla iletişime geçilmesi önem arz etmektedir. Bizimle irtibata geçmenin tek kanalı web sitemizde yer alan iletişim bölümüdür. Tarafımızla iletişim kurmak adına lütfen iletişim sayfasını ziyaret ediniz.